Bước vào năm 2026, ngành công nghiệp Việt Nam không chỉ dừng lại ở việc duy trì đà tăng trưởng mà còn đứng trước một cuộc chuyển mình lịch sử. Với điểm tựa từ các chính sách nền tảng và bước ngoặt trong tổ chức bộ máy, nền công nghiệp đang kỳ vọng vào một không gian phát triển không còn bị chia cắt bởi địa giới hành chính, hướng tới sự bền vững và hiện đại.

Điểm tựa vững chắc từ nội lực

Nhìn lại chặng đường đã qua, công nghiệp Việt Nam đã chứng minh được vai trò "xương sống" của nền kinh tế ngay cả trong những giai đoạn biến động toàn cầu. Việc thực hiện nhất quán Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị đã tạo ra một "kim chỉ nam" cho toàn ngành Công Thương, giúp định hình rõ nét các ngành công nghiệp nền tảng và mũi nhọn.

Tính đến cuối năm 2025, năng lực nội sinh của ngành đã có những bước tiến đáng kể. Điển hình là ngành cơ khí với tỷ lệ nội địa hóa đạt mức 35 - 40%. Việt Nam không còn chỉ gia công đơn thuần mà đã hình thành được những doanh nghiệp quy mô lớn, đủ sức gánh vác các dự án trọng điểm quốc gia từ năng lượng, thủy công đến đường sắt. Đặc biệt, ngành ô tô đang ghi nhận sự dịch chuyển mạnh mẽ sang các dòng xe thân thiện với môi trường, khẳng định vị thế của các Thương hiệu Quốc gia trên bản đồ xuất khẩu toàn cầu.

Sự lan tỏa của chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tại khắp 34 địa phương là minh chứng cho thấy động lực sản xuất đang được kích hoạt đồng đều, tạo tiền đề quan trọng cho một giai đoạn phát triển mới rộng mở hơn.

Năm 2026, công nghiệp Việt Nam đứng trước cơ hội mở rộng dư địa phát triển nhờ không gian rộng hơn, liên kết chặt chẽ hơn. Ảnh minh họa

2026: Kỷ nguyên của liên kết và xóa bỏ phân mảnh

Bước sang năm 2026, dư địa phát triển của công nghiệp Việt Nam được dự báo sẽ bùng nổ nhờ chủ trương sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính và tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đây không chỉ là một cuộc cải cách bộ máy mà thực chất là "chìa khóa" để mở ra không gian phát triển vùng.

Từ trước đến nay, tình trạng phát triển công nghiệp theo kiểu "mạnh ai nấy làm", mỗi địa phương sở hữu những khu công nghiệp nhỏ lẻ, thiếu kết nối đã tạo ra những điểm nghẽn về nguồn lực. Bà Trương Thị Chí Bình, Tổng Thư ký Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI), nhận định rằng việc giảm bớt các đơn vị hành chính trung gian sẽ buộc các địa phương phải thay đổi tư duy: Quy hoạch theo không gian vùng thay vì manh mún theo địa giới tỉnh, huyện.

Khi rào cản địa giới được tháo dỡ, các "cụm liên kết ngành" (clusters) sẽ có điều kiện hình thành rõ nét hơn. Đây là yếu tố sống còn đối với công nghiệp hỗ trợ – lĩnh vực vốn đòi hỏi sự cộng sinh chặt chẽ giữa nhà cung ứng, doanh nghiệp đầu chuỗi và hệ thống hạ tầng logistics đồng bộ. Một hệ sinh thái công nghiệp quy mô lớn sẽ có sức hút mạnh mẽ hơn đối với các nhà đầu tư FDI chất lượng cao, đặc biệt là trong các ngành chế tạo đòi hỏi tính đồng bộ cực lớn.

Cải cách thể chế: Đòn bẩy cho giá trị nội sinh

Bên cạnh lợi ích về không gian, mô hình chính quyền mới còn hứa hẹn tạo ra một "cuộc cách mạng" trong cải cách thủ tục hành chính. Việc giảm tầng nấc trung gian giúp các quyết định về đầu tư, đất đai và môi trường được xử lý nhanh chóng, minh bạch. Điều này giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí cơ hội, từ đó dồn lực cho mục tiêu cốt lõi là đổi mới công nghệ và sản xuất.

Kỳ vọng lớn nhất trong năm 2026 chính là việc xây dựng và ban hành Luật Công nghiệp trọng điểm. Đây sẽ là hành lang pháp lý dài hạn, giúp các chính sách không còn mang tính thời điểm mà có tầm nhìn xuyên suốt hàng thập kỷ. Kết hợp với việc hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo và thúc đẩy công nghệ lõi, công nghiệp Việt Nam đang dần thoát ly khỏi cái bẫy "gia công giá trị thấp".

Tâm thế mới cho hành trình mới

Bức tranh công nghiệp Việt Nam năm 2026 đang hiện rõ với những gam màu tươi sáng và tràn đầy khát vọng. Đó là một nền công nghiệp không chỉ lớn về quy mô mà còn mạnh về chất lượng, bền bỉ nhờ sự liên kết và tự tin bằng năng lực nội sinh.

Sự chuyển động đồng bộ từ thượng tầng chính sách đến thực tiễn sản xuất tại các địa phương cho thấy hướng đi đúng đắn: Muốn đi xa, phải đi cùng nhau. Liên kết vùng và hoàn thiện thể chế chính là "cú hích" để công nghiệp Việt Nam bứt phá, khẳng định vị thế là công xưởng hiện đại của khu vực và thế giới trong giai đoạn mới.

Nguồn bộ công thương